Waarom de gierzwaluw het geluid van de zomer is
Boven een zonnige Kralingse Plas, hoorde ik vandaag gierzwaluwen, hoog in de lucht. Voor mij horen die geluiden bij de zomer. Misschien komt dat omdat ze maar een paar maanden in Nederland zijn – precies als wij zelf ook meer buiten leven.
De honderd dagen van de gierzwaluw
De gierzwaluw is de honderd-dagen-vogel. Rond Koningsdag scheren gierzwaluwen de stad binnen, drie maanden later verdwijnen ze weer naar Afrika. Het is een ritme dat je gaat voelen: eerst die kleine schok van herkenning als je in april de eerste gierzwaluwen ziet en later een stilte die je niet meteen kunt plaatsen. Tot je beseft dat ze alweer vertrokken zijn.
In de korte tijd dat ze hier zijn, moeten ze alles doen: een partner vinden, broeden, jongen grootbrengen. Geen tijd te verliezen. Het zijn donkerbruine vogels met een lichte keel en sikkelvormige vleugels – niet opvallend van kleur, maar met een hele bijzondere levensstijl.
Een leven in de lucht
Een gierzwaluw ziet de wereld bijna alleen van bovenaf. Hij eet, drinkt, paart en slaapt in de lucht, één hersenhelft rust, de andere blijft wakker om koers te houden. Voor het leggen van eieren en het grootbrengen van jongen hebben ze wél een vaste plek nodig – het liefst zo hoog mogelijk.
Nesten in de stad
Huizen, kerken en kantoorgebouwen lijken voor gierzwaluwen op rotswanden met gaten en spleten waar ze een nestje in kunnen maken. Maar doordat wij onze woningen steeds beter isoleren, verdwijnen veel van die kieren.
Gelukkig helpen kunstmatige nestkasten de gierzwaluw aan nieuwe broedplekken. Wie wil zien hoe gierzwaluwen broeden, hoeft niet op een ladder te klimmen: op de webcam van Beleef de Lente van Vogelbescherming Nederland, kun je alles live volgen.
De Kralingse Plas als insectenbuffet
Gierzwaluwen leggen enorme afstanden af om voedsel te zoeken. Onderweg vangen ze massa’s insecten die ze in hun keelzak meenemen naar hun jongen. Volgens de Rotterdamse ecoloog André de Baerdemaeker weten ze in Rotterdam precies waar ze moeten zijn:
“Elke gierzwaluw weet dat er wolken insecten boven de Kralingse Plas hangen. De Kralingse Plas is hun winkelcentrum.”
Geen zwaluw, wel familie van de kolibrie
De naam misleidt: de gierzwaluw (Apus apus) is geen echte zwaluw. Hij is nauwer verwant aan de kolibrie, dan aan de boerenzwaluw of de huiszwaluw. Hij is een luchtacrobaat met een onverwachte stamboom.
Ik ben blij dat ze er weer zijn, ook al is het maar voor even. Misschien kijk jij voortaan net als ik, ook even omhoog als je ze boven de stad hoort gieren. Je ziet het pas als je het doorhebt, zou Cruijff zeggen.
Geraadpleegde bronnen: Vogelbescherming, Chris Natuurlijk- Radio Rijnmond, Wikipedia.
